विश्वराज तामाङ
सफलता खोज्दै हजारौँ नेपाली युवा आज पनि विदेशिने सपना देखिरहेका छन् । धेरैका लागि समृद्धिको बाटो गाउँबाट सहर र सहरबाट विदेशतर्फ जानु हो । तर केही व्यक्तित्व यस्ता हुन्छन्, जसले अवसर खोज्नभन्दा अवसर सिर्जना गर्न विश्वास गर्छन् । आफ्नै जन्मभूमिमा बसेर समाजलाई केही फर्काउने सोच राख्ने यिनै व्यक्तित्वमध्ये एक हुन् उदयपुरका सफल युवा उद्यमी पर्शुराम चौधरी ।
बुवा कानुन चौधरी र आमा नन्दवती चौधरीका दोस्रो सन्तानका रूपमा वि.सं. २०३९ साल माघ १ गते जन्मिनुभएका पर्शुराम चौधरीको बाल्यकाल सुखद वातावरणमा बित्यो । बाबु–बाजेको आर्थिक अबस्था मजवुत भएकाले आर्थिक अभावको अनुभूति उहाँले कहिल्यै गर्नुपरेन । सहज जीवन, पारिवारिक माया र राम्रो वातावरणमा हुर्किनुभएका उहाँले सानैदेखि ठूलो सपना देख्न सिक्नुभयो । तर उहाँको सपना केवल आफ्नो समृद्धि थिएन; आफ्नै समाज र गाउँको विकाससँग पनि जोडिएको थियो ।
प्रारम्भिक शिक्षा पूरा गरेपछि उहाँ उच्च शिक्षाका लागि काठमाडौं पुग्नुभयो । सूचना प्रविधि (आईटी) विषयमा माथिल्लो तहसम्म अध्ययन गरेर आधुनिक प्रविधि, व्यवस्थापन र व्यवसाय सञ्चालनसम्बन्धी ज्ञान हासिल गर्नुभयो । पढाइ पूरा भएपछि उहाँसँग धेरै विकल्प थिए । चाहे विदेश गएर उच्च आयआर्जन गर्न सक्नुहुन्थ्यो, चाहे काठमाडौंजस्तो महानगरमा आकर्षक जीवन बिताउन सक्नुहुन्थ्यो । उहाँको शैक्षिक योग्यता र पारिवारिक अवस्था दुवैले त्यस्तो अवसर सहजै उपलब्ध गराउन सक्थ्यो ।
तर पर्शुराम चौधरीको सोच फरक थियो । उहाँको मन आफ्नै जन्मभूमि उदयपुरसँग गाँसिएको थियो । उहाँ विश्वास गर्नुहुन्थ्यो—“यदि शिक्षित युवाहरू आफ्नै गाउँ फर्किएर काम गर्न थाले भने गाउँ पनि समृद्ध बन्छ र देश पनि आत्मनिर्भर बन्न सक्छ ।“ यही सोचले उहाँलाई आफ्नै जिल्लामा फर्कायो ।
उदयपुर जिल्लाको त्रियुगा नगरपालिका–३, मोतिगडामा उहाँले रौता पानी उद्योग स्थापना गर्नुभयो । आज यो उद्योग सञ्चालन भएको १४ वर्ष पूरा भइसकेको छ । सामान्य व्यवसायको रूपमा सुरु भएको यो उद्योग आज उदयपुरकै सफल स्थानीय उद्योगहरूमध्ये एकका रूपमा परिचित छ । गुणस्तरीय पिउने पानी उत्पादन गर्दै उपभोक्ताको विश्वास जित्न सफल भएको रौता पानी उद्योगले स्थानीय अर्थतन्त्रमा पनि महत्वपूर्ण योगदान पु¥याइरहेको छ ।
उद्योग स्थापना गर्नु कुनै सजिलो काम थिएन । सानो बजार क्षेत्रमा उद्योग खोल्नु भनेको पूर्वाधारको अभाव, बजारको चुनौती, ढुवानीको समस्या, दक्ष जनशक्तिको कमी र लगानीको जोखिमसँग जुध्नु हो । तर पर्शुराम चौधरीले यी चुनौतीलाई समस्याको रूपमा होइन, सम्भावनाको रूपमा लिनुभयो । उहाँले निरन्तर मेहनत, अनुशासन, गुणस्तरप्रतिको प्रतिबद्धता र सेवाभावलाई आफ्नो सफलताको आधार बनाउनुभयो ।
आज रौता पानी उद्योगले २६ जना स्थानीय नागरिकलाई प्रत्यक्ष रोजगारी प्रदान गरिरहेको छ । यो केवल २६ जनाको रोजगारी मात्र होइन, ती परिवारको आर्थिक सुरक्षा, आत्मनिर्भरता र सम्मानसँग जोडिएको विषय पनि हो । उदयपुरकै युवालाई गाउँमै रोजगारी उपलब्ध गराएर उहाँले वैदेशिक रोजगारीको विकल्प आफ्नै ठाउँमा पनि सिर्जना गर्न सकिन्छ भन्ने उदाहरण प्रस्तुत गर्नुभएको छ ।
पर्शुराम चौधरीका लागि रौता पानी उद्योग नाफा कमाउने माध्यम मात्र होइन । उहाँका अनुसार शुद्ध पिउने पानी प्रत्येक नागरिकको आधारभूत आवश्यकता हो । त्यसैले उहाँ पानी उद्योगलाई व्यवसायभन्दा पनि सेवाको अभियान मान्नुहुन्छ । उपभोक्तालाई गुणस्तरीय, सुरक्षित र विश्वासिलो पिउने पानी उपलब्ध गराउनु उहाँको पहिलो प्राथमिकता हो । यही सेवाभावले उहाँलाई उपभोक्तामाझ विश्वसनीय बनाएको छ । चौधरीले उत्पादन गरेको पानी स्थानिय स्तरमा हुने सामाजिक अभियानहरुमा सौलियतमा उपलब्ध गराउने देखि निःशुल्क वितरण सम्म पनि गर्नु हुन्छ ।
हरेक सफल व्यक्तिको यात्रामा परिवारको महत्वपूर्ण भूमिका हुन्छ । पर्शुराम चौधरीको उद्यमशील यात्रामा उहाँकी धर्मपत्नी ज्योती चौधरीको साथ र सहयोग अत्यन्त उल्लेखनीय रहेको छ । उद्योग सञ्चालन, व्यवस्थापन र पारिवारिक जिम्मेवारीलाई सन्तुलित बनाउँदै उहाँले निरन्तर साथ दिनुभएको छ । सफल उद्यम केवल एक व्यक्तिको प्रयासले सम्भव हुँदैन भन्ने उदाहरण यो दम्पतीले प्रस्तुत गर्नुभएको छ ।
उहाँहरूका दुई सुपुत्र तरंग चौधरी र अश्विन चौधरी परिवारका खुसी र भविष्यका आशा हुन् । आफ्ना सन्तानले पनि मेहनत, इमानदारी, समाजप्रतिको उत्तरदायित्व र स्वदेशप्रतिको माया सिकुन भन्ने चाहना उहाँको जीवनशैलीमा स्पष्ट देखिन्छ ।
व्यक्तिगत जीवनमा पर्शुराम चौधरी अत्यन्तै मिलनसार, सहयोगी, सरल र सकारात्मक सोच भएका व्यक्तिका रूपमा परिचित हुनुहुन्छ । उहाँ सफलता प्राप्त गरेपछि पनि समाजबाट टाढिनुभएन । बरु स्थानीय समुदायसँग अझ नजिकिएर विभिन्न सामाजिक गतिविधि, सहयोग र जनहितका कार्यमा सक्रिय रहनुभयो । यही व्यवहारले उहाँलाई व्यवसायी मात्र होइन, समाजका प्रिय व्यक्तित्वका रूपमा स्थापित गरेको छ ।
आज नेपालका ग्रामीण बस्तीहरू युवाविहीन बन्दै गएका छन् । शिक्षित युवाहरू गाउँ छोडेर विदेश जाने क्रम बढ्दो छ । यस्तो अवस्थामा पर्शुराम चौधरीको जीवनयात्राले एउटा महत्वपूर्ण सन्देश दिन्छ—“सम्भावना विदेशमा मात्र हुँदैन, सम्भावना आफ्नै गाउँमा पनि हुन्छ ।“ आवश्यक छ त केवल साहस, योजना, मेहनत र धैर्य ।
यदि उहाँले पनि आफ्नो शिक्षा र क्षमता विदेश वा देशका ठूला सहरमा मात्र खर्च गर्नुभएको भए व्यक्तिगत रूपमा अझ बढी सुविधा पाउन सक्नुहुन्थ्यो । तर उहाँले आफ्नो ज्ञान, सीप र अनुभव उदयपुरमै लगानी गर्नुभयो । त्यसको प्रतिफल आज स्थानीय रोजगारी, सफल उद्योग र समाजको विश्वासका रूपमा देख्न सकिन्छ ।
उहाँको जीवनले आजका युवालाई एउटा महत्वपूर्ण शिक्षा दिन्छ—उद्यमशीलता भनेको ठूलो पूँजीबाट सुरु हुने यात्रा होइन, ठूलो सोचबाट सुरु हुने यात्रा हो । आफ्नै ठाउँको स्रोत, सम्भावना र आवश्यकता पहिचान गरेर त्यसलाई व्यवसायमा रूपान्तरण गर्न सके गाउँमै बसेर पनि सम्मानजनक जीवन बिताउन सकिन्छ ।
यस्ता उद्यमीहरूको संख्या बढ्नु आजको आवश्यकता हो । स्थानीय उत्पादन, स्थानीय रोजगारी र स्थानीय लगानीलाई प्राथमिकता दिने युवाहरूको हात समातेर राज्यले अघि बढ्नुपर्छ । उद्योग स्थापना गर्न चाहने युवालाई सहुलियतपूर्ण ऋण, प्राविधिक सहयोग, बजार व्यवस्थापन, कर छुट र नीतिगत संरक्षण उपलब्ध गराउन सके नेपालमा उद्यमशीलताको नयाँ युग सुरु हुन सक्छ । पर्शुराम चौधरीजस्ता उद्यमीलाई प्रोत्साहन गर्नु भनेको देशको भविष्यलाई प्रोत्साहन गर्नु हो ।
पर्शुराम चौधरीको जीवन एउटा प्रेरणादायी उदाहरण हो—आफ्नै माटोमा पसिना बगाएर सफलता हासिल गर्न सकिन्छ, अरूका लागि रोजगारी सिर्जना गर्न सकिन्छ र समाजप्रति उत्तरदायी व्यवसाय सञ्चालन गर्न सकिन्छ । उहाँको संघर्ष, दूरदृष्टि, सेवाभाव र स्वदेशप्रतिको प्रेमले उदयपुरका मात्र होइन, नेपालभरका युवालाई उद्यमशीलताको बाटो रोज्न प्रेरित गरिरहनेछ ।
उदयपुरको माटोमा जन्मेर, त्यहीँको सम्भावनामा विश्वास गरेर र त्यहीँका नागरिकको जीवनस्तर उकास्ने लक्ष्यका साथ अघि बढेका पर्शुराम चौधरी साँचो अर्थमा सफल व्यवसायी मात्र होइनन् उहाँ उदयपुरको उद्यमशीलताको एउटा प्रेरणादायी अनुहार हुनुहुन्छ । उहाँको जीवनले एउटा सन्देश दिन्छ—देश बदल्न ठूलो पद चाहिँदैन, आफ्नै ठाउँमा इमानदारीका साथ सिर्जना गरिएको एउटा सफल उद्यम नै पर्याप्त हुन्छ ।
