काठमाडौं । परराष्ट्र मन्त्रालयले बाढीपहिरो प्रभावित क्षेत्रबाट हालसम्म ९०३ जनाको शव फेला परेको र करिब चार हजार २०० जना अझै बेपत्ता रहेको जनाएको छ ।
मन्त्रालयमा आयोजित नियमित पत्रकार सम्मेलनमा प्रवक्ता लोकबहादुर पौडेल क्षेत्रीले प्रभावित क्षेत्रबाट ३२३ भन्दा बढी विदेशी नागरिकसहित १० हजारभन्दा बढी व्यक्तिको उद्धार गरिएको जानकारी दिए । उनका अनुसार ३८ देशका करिब ५९० विदेशी नागरिक अझै बेपत्ता छन् ।
सरकारले जीवन रक्षा, बेपत्ता व्यक्तिको खोजी तथा उद्धार, तत्काल राहत उपलब्ध गराउने र प्रभावित नेपाली तथा विदेशी नागरिकलाई आवश्यक सहयोग सुनिश्चित गर्ने कार्यलाई राष्ट्रिय प्राथमिकतामा राखेको प्रवक्ता क्षेत्रीले बताए । त्यसका लागि नेपाल सरकारका उपलब्ध स्रोत तथा साधन खोज, उद्धार, राहत र पुनरुत्थानमा परिचालन गरिएको उनले जानकारी दिए ।
खोज, उद्धार तथा राहतका लागि आवश्यक सामग्री र स्रोतको आंकलन, अनुरोध, प्राप्ति तथा परिचालनमा छिमेकी मुलुक र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसँग समन्वय भइरहेको मन्त्रालयले जनाएको छ ।
प्रवक्ता क्षेत्रीका अनुसार राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण, नेपाल पर्यटन बोर्डलगायत सम्बन्धित निकायबाट प्राप्त अद्यावधिक तथा प्रमाणित तथ्याङ्क मन्त्रालयको वेबसाइटमार्फत सार्वजनिक गरिनेछ । उनले अप्रमाणित सूचनाको आधारमा समाचार प्रकाशन तथा प्रसारण नगर्न सञ्चारमाध्यमलाई आग्रह गरे ।
परराष्ट्र मन्त्रालयको आपत्कालीन नियन्त्रण कक्षले बेपत्ता विदेशी नागरिकका परिवार तथा सम्बन्धित निकायसँग निरन्तर समन्वय गरिरहेको छ । मन्त्रालयका अनुसार नेपाली कूटनीतिक नियोगहरूले पनि प्रमाणित सूचना आदानप्रदान, परिवारसँग सम्पर्क सहजीकरण, आवश्यक सहयोग तथा शव पहिचान र स्वदेश फिर्ती प्रक्रियामा सहजीकरण गरिरहेका छन् ।
खोज तथा उद्धारका लागि नेपालका सुरक्षा निकाय तथा अन्य सम्बन्धित निकायको एकीकृत टोली परिचालन गरिएको छ । भारतबाट आएको टनेल रेस्क्यु सम्बन्धी विशेष प्राविधिक टोली मैलुङ, चिलिमे र स्याफ्रुबेसी क्षेत्रमा परिचालित रहेको मन्त्रालयले जनाएको छ ।
चीनको टोली माथिल्लो त्रिशूली–३ ‘ए’ को लुकु क्षेत्रमा तथा गणतन्त्र कोरियाको टोली पनि घटनास्थलमा परिचालित रहेको बताइएको छ ।
शव व्यवस्थापनका लागि एयरटाइट ब्याग प्राप्त भएको र थप ब्याग आउने क्रममा रहेको मन्त्रालयले जनाएको छ । डीएनए विश्लेषणमा विशेषज्ञता हासिल गरेको भारतको १८ सदस्यीय फरेन्सिक विज्ञ टोली अगस्ट २९ देखि नेपालमा कार्यरत छ ।
सिंगापुरबाट विपद् पीडित पहिचान (डीभीआई) टोली परिचालनका लागि पनि समन्वय भइरहेको प्रवक्ता क्षेत्रीले बताए ।
नेपालले भारत, चीन, जापान, संयुक्त राज्य अमेरिका, संयुक्त अरब इमिरेट्स, गणतन्त्र कोरिया लगायतका मुलुक तथा विभिन्न साझेदारबाट खोज तथा उद्धारमा सहयोग प्राप्त गरिसकेको जनाएको छ ।
प्राप्त सहयोगमा ब्रिज युनिट, फ्रिजर, जेनेरेटर, सोलार ल्याम्प, डीएनए परीक्षण किट, आपत्कालीन राहत उपकरण, टेन्ट, कम्बल, स्लिपिङ ब्याग, खाद्य सामग्री र औषधिलगायत छन् ।
मन्त्रालयका अनुसार फ्रिजर, डीएनए परीक्षण किट, अमेरिकाबाट लाइडार प्रविधि, सिंगापुरबाट डीभीआई सामग्री, बेली ब्रिज तथा चीन र सिंगापुरबाट उच्च क्षमताका ड्रोनलगायत थप गैरखाद्य सामग्रीका लागि अनुरोध गरिएको छ । जापान र गणतन्त्र कोरियाबाट पनि थप सामग्री प्राप्त हुने अपेक्षा गरिएको छ ।
प्रभावित क्षेत्रमा राहत तथा मानवीय सहायता उपलब्ध गराउने कार्य जारी रहेको मन्त्रालयले जनाएको छ । भारत, चीन र यूएईबाट राहत सामग्री प्राप्त भइसकेको तथा यूएई, म्यानमार, अमेरिका, कतार, बेलायत, अस्ट्रेलिया, कोरिया, जापान, मलेसिया र सिंगापुरलगायत मुलुकबाट थप सामग्री आउने क्रममा रहेको प्रवक्ता क्षेत्रीले जानकारी दिए ।
नेपाल सरकारले सहयोग तथा ऐक्यबद्धता जनाउने मित्रराष्ट्र र साझेदारप्रति आभार व्यक्त गरेको छ ।
उद्धार तथा राहत कार्यको उच्चस्तरीय समन्वयमा प्रधानमन्त्री प्रत्यक्ष संलग्न रहेको मन्त्रालयले जनाएको छ । प्रधानमन्त्रीले अगस्ट २६ मा भारतीय प्रधानमन्त्री र अगस्ट २८ मा पाकिस्तानी प्रधानमन्त्रीसँग टेलिफोन वार्ता गरेको जानकारी पनि दिइएको छ ।
सरकारले विभिन्न मुलुकका राष्ट्रप्रमुख, सरकार प्रमुख, विदेशमन्त्री तथा अन्य विशिष्ट व्यक्तिबाट सयौँ समवेदना सन्देश तथा सहयोगको प्रतिबद्धता प्राप्त गरेको जनाएको छ ।
चीनतर्फ रहेका नेपाली नागरिकको अवस्थाबारे मन्त्रालय तथा बेइजिङ र ल्हासास्थित नेपाली कूटनीतिक नियोगले निरन्तर सूचना सङ्कलन, आकलन तथा आदानप्रदान गरिरहेको जनाएको छ ।
चिनियाँ पक्षले हिल्सा तथा अन्य सीमा नाकाबाट तिब्बतमा रहेका नेपाली नागरिकलाई नेपाल फर्कन सहजीकरण गरिरहेको मन्त्रालयले जनाएको छ ।
त्यसैगरी, जलविज्ञान तथा मौसमसम्बन्धी तथ्याङ्क, बाढीको जोखिम, हिमपहिरो, हिमताल तथा पानीजन्य विपद्सम्बन्धी सूचना नेपाल र चीनबीच रियल–टाइममा आदानप्रदान भइरहेको बताइएको छ ।
पहिचान हुन नसकेका तथा लामो समय पानीमा रहेका कारण सडेगलेका शवलाई अस्थायी रूपमा गाडिएको मन्त्रालयले जनाएको छ । शव गाड्नुअघि मेडिकल टोलीले प्रत्येक मृतकको डीएनए नमुना सङ्कलन गरेको बताइएको छ ।
परिवारले पछि शव पहिचान गर्न तथा आवश्यक धार्मिक संस्कारका लागि निकाल्न सक्ने गरी शव व्यवस्थापनसम्बन्धी निर्धारित मापदण्ड र निर्देशिका पालना गरिएको मन्त्रालयको भनाइ छ ।
प्रवक्ता क्षेत्रीले नेपाललाई तत्काल उद्धारका लागि प्राविधिक तथा उपकरणजन्य सहयोग आवश्यक रहेको बताए । टनेल रेस्क्यु टोली, पुरिएका शव पत्ता लगाउन लाइडार प्रविधि, शव सुरक्षित राख्न फ्रिजर तथा डीएनए विश्लेषण र फरेन्सिक सहयोगलाई तत्काल आवश्यकताका रूपमा उनले उल्लेख गरे ।
नेपाल सरकारको ‘प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोष’मा स्वदेश तथा विदेशमा रहेका नेपाली र विदेशी नागरिकले क्यूआर कोडमार्फत सहयोग गर्न सक्ने मन्त्रालयले जनाएको छ । सहयोग गर्नुअघि क्यूआर कोड तथा सम्बन्धित लिङ्कको आधिकारिकता यकिन गर्न दातालाई आग्रह गरिएको छ ।
